Kan Lekesi
Protein bazlı. Sıcak su hemoglobini pıhtılaştırıp lifin içine kilitler. Soğuk su kuralı ve enzim uygulaması burada anlatılıyor.
Kan lekesi rehberiRehber
Halı Leke Rehberi: Kimyası, Süresi ve Gerçekçi Çıkma Oranı
Bir lekenin çıkıp çıkmayacağını üç değişken belirler: kimyasal grubu, halıya temas ettikten sonra geçen dakika ve halının kendi boyasının dayanımı. Bu rehber üçünü de ölçülebilir hâle getiriyor. Sekiz leke türü için ayrı sayfa, her biri için ayrı oran.
Kısa cevap
Halı lekesinde sonucu belirleyen üç şey vardır: lekenin kimyasal grubu, müdahaleye kadar geçen süre ve halının boya dayanımı. İlk 10 dakikada ovmadan, doğru sıcaklıktaki suyla ve emdirerek yapılan müdahale çıkma oranını 20-30 puan artırır. Taze lekede başarı %85-95, kurumuş lekede %30-80 bandındadır.
Acil protokol
İlk 10 Dakikada Ne Yapmalısınız?
Lekeye müdahalede kaybedilen her dakika, çıkma oranından puan götürür. Aşağıdaki altı adım leke türünden bağımsız olarak geçerlidir ve tesise gelene kadar yapılacak her şeyi kapsar.
-
Saniye 0-30 · Sıvıyı durdurun
Kuru, beyaz ve emici bir bezi lekenin üzerine koyup avuç içiyle bastırın. Bezin beyaz olması şart; renkli bezin boyası ıslak hava geçer ve ikinci bir leke oluşur.
Bastırma var, ovma yok -
Dakika 1-2 · Katı kalıntıyı kaldırın
Çikolata, çamur, yemek ya da pıhtı gibi katı kalıntıyı küt bir spatula ya da kaşık sırtıyla kaldırın. Sürmeyin, kaldırın; sürtme kalıntıyı hav dibine gömer.
Kenardan merkeze doğru -
Dakika 2-4 · Doğru sıvıyı seçin
Protein grubunda (kan, süt, yumurta, idrar) soğuk su. Tanen grubunda (çay, kahve, şarap) ılık su. Yağ grubunda önce emici toz, su hiç yok.
Yanlış sıvı = kalıcı leke -
Dakika 4-8 · Dıştan içe çalışın
Nemli bezle lekenin dış çemberinden başlayıp merkeze doğru ilerleyin. Ters yönde çalışmak lekenin çapını her hamlede birkaç santim büyütür.
Halka izi bu adımda önlenir -
Dakika 8-10 · Nemi yukarı çekin
Bölgenin üzerine katlanmış kuru havlu koyup üstüne ağırlık bırakın. Kılcal etkiyle nem ve çözünmüş pigment havluya geçer.
10-15 dakika basınç -
Sonrası · Isı vermeyin, arayın
Saç kurutma makinesi, ütü, radyatör ve doğrudan güneş lekeyi sabitler. Bölgeyi doğal kurumaya bırakın ve durumu telefonda anlatın.
0 506 929 13 20
Leke dört gruba ayrılır, her grubun kimyası ayrıdır
Halı lekelerini "kolay" ve "zor" diye ikiye ayırmak işe yaramaz. Doğru sınıflandırma, lekeyi lifte tutan bağın türüne göre yapılır. Tesiste kullandığımız dört ana grup ve bir biyolojik alt başlık var; her birine ayrı çözücü, ayrı su sıcaklığı ve ayrı bekleme süresi uygulanır.
| Grup | Tipik lekeler | Çözücü | Su sıcaklığı | Bekleme |
|---|---|---|---|---|
| Protein | Kan, süt, yumurta, mama, evcil hayvan idrarı | Enzim bazlı (proteaz) | Soğuk, sonra 30-34 °C | 8-12 dk |
| Tanen | Çay, kahve, şarap, meyve suyu, kola | Tanen çözücü (hafif asidik) | 30-35 °C | 8-10 dk |
| Yağ | Yemek yağı, çikolata, kozmetik, makine yağı | Emici toz + yağ çözücü | 32-38 °C | 10-12 dk |
| Pigment | Mürekkep, tükenmez kalem, ayakkabı boyası | Çözücü bazlı, renk testi zorunlu | Soğuk | Değişken |
| Biyolojik | Küf, rutubet kokusu, bakteri yükü | Antibakteriyel + tam kurutma | 30-34 °C | 10-15 dk |
Kullandığımız şampuanın pH değeri 6,5-7,5, enzim çözücünün çalışma bandı 7,5-8,0'dır. Tanen çözücü hafif asidik tarafta kalır ve yün ürünlerde temas süresi kısaltılır.
Bu ayrım neden bu kadar önemli? Çünkü sahada gördüğümüz kalıcı lekelerin çoğu, lekenin kendisinden değil yanlış müdahaleden doğuyor. En sık iki hata şudur:
- Protein lekesine sıcak su vermek. 42 °C üzerinde albümin ve globulin denatüre olur, lif etrafında pıhtılaşarak mekanik olarak kilitlenir. Bu noktadan sonra hiçbir çözücü tam sonuç vermez.
- Yağ lekesini ıslatmak. Su yağı çözmez, iter. Lekenin çapı büyür, hav dibine yayılır ve tek bir noktadan çıkarılabilecek bir kirlilik geniş bir alana dağılır.
Leke türüne göre gerçekçi çıkma oranı
Aşağıdaki oranlar tesisimizde kayıt altına aldığımız sonuçlara dayanır. "Taze" sütunu ilk 2 saat içinde bize ulaşan ya da doğru ilk müdahale görmüş lekeleri; "kurumuş" sütunu 48 saati aşmış veya ısı görmüş lekeleri ifade eder. Hiçbir satırda yüzde yüz yazmadığımızı fark edeceksiniz — çünkü teknik olarak öyle bir rakam yok.
| Leke | Grup | Taze | Kurumuş |
|---|---|---|---|
| Kan | Protein | %95 |
%70 |
| Çay | Tanen | %92 |
%80 |
| Kahve | Tanen + yağ | %90 |
%75 |
| Çikolata | Yağ + şeker | %90 |
%72 |
| Yağ | Yağ | %88 |
%65 |
| İdrar (koku dahil) | Protein + üre | %85 |
%55 |
| Mürekkep | Pigment | %70 |
%40 |
| Küf | Biyolojik | %65 |
%30 |
Oranlar makine dokuma halı içindir. El dokuma, kök boyalı ve açık renk ürünlerde renk testi sonucuna göre bant 10-15 puan aşağı çekilebilir.
Sekiz sayfa
Leke Türünü Seçin, Detaya Gidin
Her leke için ayrı bir sayfa yazdık. Sayfalarda lekenin kimyası, ilk müdahale adımları, tesiste uyguladığımız protokol ve süreye göre değişen başarı oranı yer alıyor.
Çay Lekesi
Tanen grubunun en yaygın üyesi. Şekerli çay ikinci bir yapışkan katman bırakır ve kuruduğunda toz çeker.
Çay lekesi rehberiKahve Lekesi
Tanen ve yağ birlikte. Sütlü kahvede protein de devreye girer; bu yüzden tek çözücüyle sonuç alınmaz.
Kahve lekesi rehberiÇikolata Lekesi
Kakao yağı, süt proteini ve şeker. Katı kısım kazınmadan sıvı uygulanırsa leke üç katına çıkar.
Çikolata lekesi rehberiMürekkep Lekesi
Pigment grubu. Halının kendi boyası ile mürekkep çoğu zaman aynı çözücüye tepki verir; renk testi zorunludur.
Mürekkep lekesi rehberiİdrar Lekesi ve Kokusu
Görünen leke ile koku ayrı iki iştir. Ürik asit kristali suda çözünmez; enzim ve tabana kadar durulama gerekir.
İdrar lekesi rehberiKüf Lekesi
Leke değil canlı bir organizma. Asıl çözüm halının değil, altındaki zeminin nem sorununu gidermektir.
Küf lekesi rehberiYağ Lekesi
Suya en dirençli grup. İlk hamle emici toz olmalı; su dökmek lekenin çapını iki katına çıkarır.
Yağ lekesi rehberiDürüst sınır
Hangi Lekelerde Garanti Vermiyoruz?
Bazı lekelerde sorun lekenin kendisi değildir; lifin kendi pigmenti kaybolmuştur. Bu durumda ortada çıkarılacak bir madde yoktur, tersine eksilmiş bir renk vardır. Renk ekleyerek çözüm üretmek ise yıkama işi değil, restorasyon işidir. Aşağıdaki dört grup bu kapsamdadır:
- Kına. Lawsone molekülü keratin ve poliamid lifle kovalent bağ kurar. Bu bağ, lifin kendisi zarar görmeden koparılamaz.
- Saç boyası ve oksidasyonlu boyalar. Lif içinde polimerleşir; kimyasal olarak artık halının bir parçasıdır.
- Çamaşır suyu (hipo) izi. Renk sökülmüştür. İz beyaz ya da turuncudur ve geri getirilemez.
- Uzun süre güneş görmüş solmalar. UV, boyanın kromofor yapısını parçalar. Yıkama solmayı ne artırır ne azaltır.
Bu grupta yapabileceğimiz tek şey beklentiyi baştan doğru kurmaktır. Ürünü teslim alırken lekenin bu kapsamda olduğunu söyler, fişe yazar ve isterseniz işi hiç almayız. Halının geri kalanı yıkanacaksa da o bölgenin değişmeyeceğini yazılı olarak belirtiriz.
Bunun dışındaki her leke için gerçekçi bir oran söyleyebiliyoruz. Süreç boyunca hangi istasyonda ne yapıldığını merak ediyorsanız sekiz istasyonlu yıkama sürecimize, ürün gruplarına göre program farkları için halı yıkama sayfamıza bakabilirsiniz. Mutfak ve giriş kaynaklı lekeler çoğunlukla yolluklarda, gıda ve evcil hayvan kaynaklı lekeler ise koltuklarda yoğunlaşır.
Sık sorulanlar
Leke Çıkarma Hakkında Sorulanlar
Kritik pencere ilk 10 dakikadır. Bu süre içinde sıvı henüz hav lifinin yüzeyindedir ve emdirilerek büyük ölçüde alınabilir. 2 saatten sonra pigment lif kabuğuna bağlanmaya başlar, 48 saat sonra ise leke kurur ve çıkma oranı ortalama 20-30 puan düşer. Isı gören lekede bu düşüş daha serttir.
Kısmen ve riskli biçimde. Karbonat yalnızca yağ lekesinde emici olarak, kuru hâlde işe yarar. Sirke ve limon asittir; tanen lekesinde bir miktar açma yapar ama yün ve kök boyalı halılarda rengi çeker, halka izi bırakır. Karbonat ile sirkeyi birleştirmek ise sadece köpük üretir, temizleme gücü sıfırdır.
Standart leke ön işlemi yıkama ücretine dahildir; her halı ışıklı tezgahta işaretlenir ve grubuna göre ön uygulama görür. Ayrı ücret yalnızca yaygın ve ağır lekeli ürünlerde doğar: bu durumda standart metrekare fiyatına yüzde 10-25 ilave uygulanır. Ek tutar işlem yapılmadan önce telefonla söylenir ve onayınız alınır.
Kurutma sonrası ışıklı kontrol tezgahında iz kalıp kalmadığı incelenir. İz varsa nokta işlemi tekrarlanır ve ürün ikinci kez kısmi durulamaya girer. İkinci turda da sonuç alınamıyorsa lekenin kalıcı olduğunu teslimde söyler, sebebini açıklarız. Var olmayan bir sonucu vaat etmiyoruz.
Kullanabilirsiniz ama önce görünmeyen bir köşede test edin ve asla ovmayın. Bu ürünlerin çoğu genel amaçlıdır, yani leke grubunu ayırt etmez. Protein lekesine tanen çözücü püskürtmek işe yaramaz, üstelik yüzey aktif madde kalıntısı bırakır. Kalıntı toz çeker ve bölge birkaç hafta içinde çevresinden koyu görünmeye başlar.
Halka izi, lekeyi merkezden dışa doğru silmenin sonucudur. Sıvı dış çembere itilir, orada kurur ve pigment ile kir o hatta toplanır. Doğrusu dış çemberden merkeze doğru çalışmaktır. Halka izi tesiste kenar yumuşatma ve kontrollü nemlendirmeyle çoğu zaman giderilir; evde ikinci bir silme denemesi izi kalıcılaştırır.
Leke türüne bağlı. Kuru sistem, suyla temas etmemesi gereken ürünlerde (ipek, bazı viskon karışımları) ve yağ bazlı lekelerde avantajlıdır. Buna karşılık protein ve şeker bazlı lekelerde suyla durulama şarttır, çünkü çözünen kalıntının lifin dışına taşınması gerekir. Doğru yöntem ürün ve leke birlikte değerlendirilerek seçilir.
İdrar kuruduğunda geriye ürik asit kristalleri kalır ve bu kristaller suda kolay çözünmez. Yüzey yıkaması görünen lekeyi alır, kristalleri taban dokusunda bırakır. Ortam nemi yükseldiğinde kristal tekrar aktifleşir ve koku döner. Çözüm enzim bazlı ön uygulamayla kristali parçalamak ve tabana kadar durulamaktır.
Lekeyi Anlatın, Oranı Telefonda Söyleyelim
Leke türünü, kaç saat geçtiğini ve halının cinsini söylemeniz yeterli. Tahmini çıkma oranını ve tutarı aynı görüşmede veriyoruz. Sivas merkezde alım ve teslim ücretsizdir.
Ön işlem fiyata dahil Renk testi zorunlu Abartısız oran